De Spéciale Belge komt in aanmerking voor het Europese label van de Beschermde Geografische aanduiding (BGA). Een streekproduct met een BGA is befaamd in een bepaalde streek.
“Spéciale Belge is een amberkleurig bier van hoge gisting met een alcoholgehalte van ongeveer 5 Vol%, met een fruitig en /of licht gerookt gistingsaroma, een moutige smaak die gaat van honingachtige karamel tot licht gebrand en met een zachte bitterheid van overwegend aromatische hop.Het samenspel tussen gist, mout en hop geeft de karakteristieke volmondigheid en de zacht uitvloeiende nadronk.”
Het grote voordeel van een Europees label is dat het erkenning en bescherming biedt aan de producent. De bescherming bestaat erin dat de producent een intellectueel eigendomsrecht verwerft over zijn product. De erkenning biedt ook commerciële voordelen. Ook de consument heeft voordelen bij Europees beschermde producten. Men krijgt namelijk de garantie van kwaliteit en oorsprong.
Het indienen van een Europees dossier is elke keer een krachttoer. Onder impuls van Jan Toye, gedelegeerd bestuurder van PALM Breweries werd een producentenvereniging opgericht en het Spéciale Belge-dossier voorbereid. VLAM-Steunpunt Streekproducten heeft de brouwers begeleid om het Europese dossier samen te stellen. Het dossier kan nu worden ingediend bij de Vlaamse overheid. Het Departement Landbouw en Visserij zorgt voor de verdere afhandeling op Belgische niveau, nadien volgt een indiening bij Europa via het Kabinet Peeters.
Met dit nieuwe dossier hoopt het Steunpunt Streekproducten nog meer de aandacht te vestigen op ons Vlaams gastronomische erfgoed. De variatie aan traditionele streekbieren is groot maar nog veel te weinig bekend en bemind.
EU-kwaliteitssysteem
De Europese unie voorziet in drie labels om traditionele streekproducten te erkennen en te beschermen : de BOB (Beschermde Oorsprongsbenaming), de BGA (Beschermde Geografische aanduiding) en de GTS (Gegarandeerde Traditionele Specialiteit).
Met deze labels wil Europa niet alleen de diversificatie in de landbouwproductie verbeteren en het landbouwinkomen verhogen. Europa wil ook tegemoetkomen aan de consumentenvraag naar informatie over streekgebonden landbouwproducten en levensmiddelen waarvan de geografische oorsprong vaststaat. Een kader op een niveau dat de individuele lidstaten overstijgt, wordt steeds belangrijker gezien streekproducten soms schaamteloos worden nagebootst uit commerciële overwegingen.
Voor producten met een Beschermde Oorsprongsbenaming (BOB) bestaat er een exclusieve link tussen het geografische gebied van de producten en hun kwaliteiten. In Vlaanderen hebben de tafeldruiven uit Vlaams-Brabant een BOB.
Bij een Beschermde Geografische aanduiding (BGA) is de faam van het product duidelijk gelinkt aan een streek. De faam kan gebaseerd zijn op een welbepaalde productiewijze, specifieke ingrediënten of een ander kenmerk. In Vlaanderen hebben de Geraardsbergse mattentaart en het Brussels grondwitloof een bescherming als BGA.
Ten slotte zijn er nog producten die een erkenning krijgen als Gegarandeerde Traditionele Specialiteit (GTS). Hier wordt een traditionele productiewijze beschermd zonder daarbij een gebied af te bakenen.
In Vlaanderen hebben de lambiekbieren een GTS.
De Lierse vlaaikes en de Spéciale Belge komen in aanmerking voor een BGA. Eens ze die erkenning en bescherming op zak hebben kunnen deze streekproducten genieten van een aantal voordelen waaronder het intellectueel eigendomsrecht. Het label is niet alleen een internationaal marketinginstrument, waarvoor Europese middelen vrijgemaakt worden, maar garandeert ook de kwaliteit naar de consument via een controle door de overheid of door particuliere certificeringsinstanties van de productie-eisen opgenomen in het productdossier.
Spéciale Belge
De eerste vijf brouwers behaalden in april 2008 het Vlaams erkenningslabel voor hun Spéciale Belge.
Op 19 februari 2009 kwamen de Vlaamse brouwers van Spéciale Belge samen voor een gezamenlijke degustatie van hun bieren, een historisch moment.
De omschrijving van Spécial Belge luidt als volgt:
“Spéciale Belge is een amberkleurig bier van hoge gisting met een alcoholgehalte van ongeveer 5 Vol%, met een fruitig en /of licht gerookt gistingsaroma, een moutige smaak die gaat van honingachtige karamel tot licht gebrand en met een zachte bitterheid van overwegend aromatische hop.
Het samenspel tussen gist, mout en hop geeft de karakteristieke volmondigheid en de zacht uitvloeiende nadronk.”
De Spéciale Belge maakt deel uit van de groep amberkleurige hoge gistingsbieren maar onderscheidt zich door zijn volle smaak ondanks een vrij laag alcoholgehalte. De smaak wordt niet beïnvloed door toevoeging van kruiden, typisch voor andere Belgische hoge gistingsbieren, maar wordt vooral bepaald door de kleurmouten, naar eigen receptuur, de Spéciale Belge gisten en de aromatische hoppen. Het gistaroma onderscheidt hen van amberbieren geproduceerd in andere landen.
Het geografisch gebied van Spéciale Belge situeert zich in het Brussels Gewest en de Belgische provincies Antwerpen, Vlaams-Brabant, Oost-Vlaanderen, Waals-Brabant, Henegouwen en Namen.
Spéciale Belge is een bier met meer dan 100 jaar traditie. Tot het einde van de negentiende eeuw werden in België uitsluitend bieren gebrouwen van spontane gisting (in Brussel en het Pajottenland), van gemengde gisting (in Oost- en West-Vlaanderen) en vooral van hoge gisting.
De opkomst van de pilsbieren (lage gisting) vormde een bedreiging voor de vele kleine Belgische brouwers die enkel met hoge gisting brouwden. Verontrust door het succes van deze nieuwe importbieren besloten de professoren van verschillende Belgische brouwerijscholen pogingen te ondernemen om een ‘modern Belgisch bier’ te ontwikkelen dat de strijd tegen de pils kon aanbinden.
Om dit te bereiken werden meerdere nationale wedstrijden uitgeschreven met als doel “Création d’une bière type Belge”. Tijdens de Universele Expositie van Luik in 1905 namen 73 brouwers deel waarvan 57 met hooggegist bier.
De eerste prijs voor flessenbier ging naar het bier “Belge du Faleau” uit Chatelineau. Het was amberkleurig en had zo’n succes dat veel collegabrouwers uit Henegouwen, Brabant en Antwerpen volgden onder de benaming “Bière Belge”, “Belge”, “Spéciale Belge”, “Spéciale” of “Ale”. Vandaar dat Spéciale Belge vandaag nog steeds in meerdere streken en door meerdere brouwers, volgens een eigen interpretatie, wordt geproduceerd.
Lijst met betrokken brouwers:
Palm Breweries: Palm Spéciale
Brouwerij De Ryck: Special De Ryck
Brouwerij De Koninck: De Koninck
Brouwerijen Alken Maes: Op-Ale
Brouwerij Contreras: Tonneke
Brouwerij Haacht: Spéciale 1900
Brasserie de Silly: Super 64